Odszkodowanie po wypadku w pracy

Definicja wypadku przy pracy

Zgodnie z obowiązującymi przepisami za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie nagłe wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika:

1) zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,

2) czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia.

Za wypadek przy pracy należy również uznać  nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Dopiero łączne występnie następujących elementów: nagłość zdarzenia, zewnętrzność przyczyny, uraz lub śmierć pracownika oraz związek z pracą przesądza o tym, że dane zdarzenie można uznać za wypadek przy pracy.

Przez „nagłość” zdarzenia powodującego wypadek przy pracy należy rozumieć coś nieprzewidywalnego i nieoczekiwanego. Omawiana cecha musi dotyczyć samego zdarzenia, a nie skutku pod postacią urazu lub śmierci. Taka definicja pojęcia „nagłość” pozwala oddzielić wypadki przy pracy od chorób zawodowych, które to powstają w wyniku znacznie dłuższego działania czynników chorobotwórczych. Zdarzenie spełniające kryterium „nagłości” musi zostać wywołane przyczyną zewnętrzną, co oznacza, że nie może pochodzić z organizmu pracownika. Za słuszne należy uznać stanowisko, iż przyczyną zewnętrzną może być nie tylko narzędzie pracy, maszyna, siły przyrody, ale także praca i czynności samego poszkodowanego, np. potknięcie się. Aktualnie w orzecznictwie panuje również pogląd, że zawał serca może zostać uznany za przyczynę zewnętrzną doznanego urazu lub śmierci pracownika. Należy jednak pamiętać, iż warunkiem takiego uznania są oczywiście konkretne okoliczności zdarzenia.

Do uznania zdarzenia nagłego wywołanego przyczyną zewnętrzną za wypadek przy pracy konieczny jest również skutek w postaci urazu lub śmierci pracownika uczestniczącego w danym zdarzeniu. Poważne wątpliwości interpretacyjne budzi jednak sformułowanie „związek wypadku z pracą”. Wystarczające jest jedynie ustalenie, że zdarzenie nastąpiło podczas lub w związku z prawidłowym wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych bez potrzeby badania, czy wykonywanie tych czynności było zgodne z interesem pracodawcy.

Termin na zgłoszenie wystąpienia wypadku, ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy

Zgodnie z § 2 rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy pracownik, który uległ wypadkowi powinien poinformować niezwłocznie o wypadku swojego przełożonego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala. W doktrynie przyjmuje się również, że każdy pracownik, który zauważył wypadek lub dowiedział się o nim, powinien zawiadomić o nim przełożonego poszkodowanego pracownika. Z uwagi na brak ustawowej definicji pojęcia „niezwłocznie” tłumaczy się je zwykle jako „bez zbędnej zwłoki”.

Należy jednak pamiętać, iż niepoinformowanie przełożonego niezwłocznie o wypadku w pracy nie zamyka pracownikowi drogi do dochodzenia odszkodowania od pracodawcy.

W rozporządzeniu w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, nie wskazano bowiem żadnego limitu czasowego, po upływie którego ustaje obowiązek pracodawcy powołania zespołu powypadkowego i zbadania okoliczności i przyczyn wypadku. Powyższe potwierdza również czas w jakim powinien zostać sporządzony protokół powypadkowy, który liczony jest od dnia „uzyskania zawiadomienia o wypadku”.

W wyroku z dnia 14 września 2000 r., sygn. akt II UKN 702/99 Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że „brak poinformowania przełożonego bezpośrednio po wypadku nie pozbawia pracownika lub pozostałej po nim rodziny prawa dochodzenia ustalenia, że zdarzenie miało charakter wypadku przy pracy w rozumieniu art. 6 ustawy wypadkowej, nawet po upływie dłuższego czasu od zdarzenia”.

Zawiadomienie o wypadku po znacznym upływie czasu od zdarzenia nie zwalnia pracodawcy od konieczności wypełnienia ciążących na nim obowiązków. W szczególności nie powoduje negatywnych dla pracownika następstw, w tym zwłaszcza skutku w postaci nieuznania zdarzenia za wypadek przy prac. Wskazany § 2 rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. termin  ma jedynie na celu ułatwienie pracownikowi dowodzenia okoliczności i przyczyn wypadku oraz usprawnienie postępowania powypadkowego u pracodawcy.

Nie ulega jednak wątpliwości, że im wcześniejsza jest informacja o zaistnieniu wypadku, tym łatwiej jest ustalić precyzyjne okoliczności i przyczyn wypadku. W praktyce często zdarza się jednak, że pracownicy nie informują o wypadku w obawie przed konsekwencjami ze strony pracodawcy. Decydują się na to dopiero w sytuacji, gdy następują niespodziewane poważne konsekwencje powypadkowe.

W sytuacji gdy pracownik nie zgłosił wypadku niezwłocznie u przełożonego, aby zdarzenie to zostało uznane za wypadek przy pracy, należy wystąpić do pracodawcy ze stosownym wnioskiem.  W przedmiotowym wniosku pracownik winien opisać okoliczności i świadków zdarzenia załączając zaświadczenie lekarskie potwierdzające związek pomiędzy pogorszeniem się stanu zdrowia z nagłym zdarzeniem wywołanym przyczyną zewnętrzną. 

Następnie do obowiązków pracodawcy należy powołanie zespołu powypadkowego. Głównym zdaniem zespołu jest ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku, oraz sporządzenie protokołu powypadkowego. Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku zespół, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku,  w sporządzonym przez siebie protokole stwierdza czy konkretny wypadek jest, albo nie jest wypadkiem przy pracy.    

Należy pamiętać, że prawidłowo sporządzony protokół powypadkowy stanowi dokument urzędowy, którego treść jest dowodem tego, że miały miejsce opisane w nim fakty oraz że zakwalifikowano je jako wypadek przy pracy. Powyższe zostało potwierdzone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1999 r., II UKN 658/98. Po otrzymaniu protokołu powypadkowego pracownikowi przysługuje prawo wystąpienia do sądu z powództwem o sprostowanie protokołu wypadkowego. Ponadto, pracownikowi przysługuje prawo wytoczenia powództwa o ustalenie, że konkretne zdarzenie było wypadkiem przy pracy na podstawie 189 k.p.c.

 
  •